Czy państwo potrafi sprawdzić, czy zarodki wywożone z Polski trafiają do zagranicznych programów surogacyjnych? Polska Federacja Ruchów Obrony Życia zapytała o to ministerstwa. Z odpowiedzi wynika, że poza Unię Europejską wywieziono 128 ludzkich zarodków, w tym 38 na Ukrainę. Ministerstwo Zdrowia podało liczby, ale nie wskazało mechanizmu pozwalającego ustalić ich końcowe wykorzystanie.

Dane obejmują okres od początku 2023 roku do 10 września 2026 roku. W samym 2026 roku na Ukrainę przekazano 26 zarodków — wobec 12 w trzech poprzednich latach łącznie.

Sam wywóz nie dowodzi surogacji. Może służyć kontynuowaniu “leczenia niepłodności” za granicą. Bez ustalenia celu przekazania trudno jednak odróżnić taką sytuację od udziału w programie, w którym kobieta ma urodzić dziecko dla innych osób. Właśnie tej różnicy dotyczą pytania Federacji.

1.O dalszy los zarodków? „Jak wyżej”

Federacja Życia podjęła interwencję po zapowiedzi wrześniowego spotkania ukraińskiej kliniki BioTexCom z polskimi klientami w Warszawie. Zapytała między innymi o dokumentowanie celu wywozu zarodków.

Ministerstwo Zdrowia odesłało do przepisów. Wskazany art. 58 ust. 2 ustawy o leczeniu niepłodności wymienia trzy dane, które bank zgłasza ministrowi: datę, państwo i liczbę. Celu na tej liście nie ma. Nie przesądza to o zawartości pozostałej dokumentacji banków, ale nie wyjaśnia też, jak działa nadzór.

Zapytany o możliwość ustalenia końcowego wykorzystania zarodków resort odpowiedział, że przepisy ustawy „nie regulują postępowania z komórkami rozrodczymi i zarodkami poza terytorium RP”. A gdy Federacja zapytała, czy ministerstwo ma dane pozwalające ustalić ich wykorzystanie w surogacji, otrzymała odpowiedź: „Jak wyżej”.

— Przytoczenie przepisów nie zastępuje odpowiedzi o ich skuteczność. Nie oskarżamy polskich klinik. Pytamy, czy państwo potrafi rozpoznać ich ewentualny udział w zagranicznym programie surogacyjnym i zareagować — podkreśla Jakub Bałtroszewicz, prezes Federacji.

Od odpowiedzi do odpowiedzialności

Ministerstwo Sprawiedliwości potwierdziło, że nie prowadzi prac legislacyjnych dotyczących surogacji. Pytane o potrzebę dalszych działań legislacyjnych lub koordynacji między instytucjami stwierdziło: „Jesteśmy zdania, że prace takie nie są bezwzględnie konieczne”. Wskazało na analizy Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Rodzinnego, których wyniki będą dostępne „po ewentualnym przyjęciu stanowiska”.

Jednocześnie w Unii Europejskiej trwają negocjacje nad uznawaniem pochodzenia dziecka, również urodzonego w wyniku surogacji. W osobnej odpowiedzi resort opisał proponowane zabezpieczenia. Pozostaje jednak zasadnicze pytanie: jak zapewnić ochronę prawną dziecku, nie tworząc drogi do obchodzenia polskich zasad przez organizowanie surogacji za granicą?

Federacja Życia chce wykorzystać odpowiedzi w dalszej pracy z parlamentarnym Zespołem, który 5 listopada przyjął uchwałę opartą na jej projekcie. Celem jest doprowadzenie do przygotowania projektu ustawy zakazującej porozumień surogacyjnych, ich organizowania i reklamowania oraz przekazywania zarodków do surogacji, a zarazem skutecznie chroniącej kobiety i dzieci.

Każde urodzone dziecko musi otrzymać opiekę i ochronę prawną. Nie może ponosić konsekwencji decyzji dorosłych. Państwo musi też przeciwdziałać praktykom, w których dziecko staje się przedmiotem umowy, a kobieta — narzędziem jej wykonania.

Źródło: PFROŻ – 12 listopada 2026 r.