Badania naukowe potwierdzają, że dzieci w okresie prenatalnym posiadają samoświadomość

W styczniu 2026 roku międzynarodowe czasopismo raportujące prace naukowe w dziedzinie ginekologii opublikowało artykuł przeglądowy pt. Rudimentary Consciousness Appears in the Late Fetal Period (W późnym okresie płodowym pojawia się szczątkowa świadomość), który opisuje obecny stan wiedzy w tym zakresie, uwzględniając również kwestie kontrowersyjne.

Badanie zawiera zarówno opis teoretyczny tego zagadnienia, jak i aktualną literaturę źródłową oraz praktyczny aspekt zagadnienia.

Autorem tego opracowania jest neonatolog Carlo Bellieni, który argumentuje, że minimalnym wspólnym mianownikiem świadomości jest pamięć. Z tego powodu poszukuje i analizuje badania dotyczące pamięci u dzieci w okresie płodowym. Ocenia również badania dotyczące ich anatomii i percepcji. W sumie dokonuje przeglądu 31 badań klinicznych z ostatniej dekady dotyczących tych trzech obszarów i stwierdza, że ​​istnieją istotne dowody na istnienie pewnych form świadomości u dzieci jeszcze przed urodzeniem.

W toczących się dyskusjach na temat bólu odczuwanego przez dziecko w okresie płodowym i jego świadomości, niektóre grupy badaczy argumentują, że dzieci w tym okresie nie doświadczają żadnych doznań sensorycznych aż do końca ciąży. Twierdzą, że neuroinhibitory zawarte we krwi płodu nieustannie te dzieci uspokajają, wobec czego nie są one w stanie odczuwać bólu (ani czegokolwiek innego) aż do urodzenia się.

Niektórzy zwolennicy aborcji posługują się tym argumentem w celu sugestywnego wyjaśniania, dlaczego wcześniaki odczuwają ból, a dzieci w okresie płodowym, które są w tym samym wieku, nie. Podobnym argumentem posługują się też aborcjoniści próbując wyznaczać wyraźną granicę pomiędzy noworodkami, które uważają za pełnowartościowe osoby z pełnymi prawami, a dziećmi w okresie prenatalnym, które określają jako potencjalne osoby, które jeszcze nie zasługują na taki sam poziom opieki i ochrony jak dzieci już urodzone..

Carlo Bellieni w swoim badaniu porównawczym podsumowuje 10 badań dotyczących anatomii płodu, które skupiają się na anatomicznych ścieżkach, umożliwiających rozwój świadomości. Omawia, w jaki sposób u ludzi już w okresie embrionalnym zaczynają się rozwijać włókna wzgórzowo-korowe, a połączenie między wzgórzem a korą mózgową wzmacnia się w drugiej połowie ciąży.

Mówi o płycie podmózgowej, tymczasowej części mózgu we wczesnym okresie rozwoju płodowego, która odgrywa kluczową rolę w rozwoju neuronalnym w czasie ciąży Rozwój układu nerwowego zaczyna się od poczęcia i trwa całą ciążę – okres niemowlęctwa do dorosłości. Polega na neuronalnym rozwój mózgu i całego układu nerwowego oraz wszystkich umiejętności z tego wynikających..

Bellieni w szczególności podkreśla, że dzieci w okresie płodowym dla doświadczania doznań nie potrzebują dojrzałej kory mózgowej,. Posiadają bowiem tymczasowe struktury, takie jak płytka podkorowa, które umożliwiają doznania sensoryczne jeszcze przed pełnym uformowaniem się kory mózgowej.

W okresie wewnątrzmacicznym występują struktury, które przynajmniej częściowo zastępują rozwijającą się korę mózgową, którą płód zaczyna formować około 20. tygodnia ciąży. Struktury te to płytka podkorowa, odpowiadająca za większość doznań, oraz wzgórze, odpowiadające za odczuwanie bólu. Można więc realistycznie stwierdzić, że pierwsze doznania są odczuwane w połowie ciąży.

Royal College of Obstetricians and Gynaecologists (RCOG) oraz inni badacze argumentują, że dzieci w okresie płodowym mogą nie mieć żadnych doznań sensorycznych (zdolności odbierania, interpretowania i reagowania na różnorodne bodźce zmysłowe) przez cały okres ciąży, ponieważ znajdują się w ciągłym stanie snu, a neuroinhibitory we krwi działają na nie uspokajająco.

Natomiast Bellieni przytacza badania przeczące tej teorii, w tym wykazujące, że dzieci w okresie płodowym mają różne stany behawioralne (odrębne okresy zachowań w okresach snu i czuwania) oraz badania sugerujące, że neuroinhibitory we krwi dzieci w okresie płodowym są zbyt niskie, aby powodować ciągłą sedację (uspokojenie).

Bellieni przedstawia przegląd 15. badań skupiających się na percepcji dzieci w okresie płodowym oraz noworodków w reakcji na dźwięk, smak i dotyk. Przykładowo: dzieci w okresie płodowym bardziej lubią płyn owodniowy o smaku marchewki niż o smaku jarmużu.

Reagują również silniej na bodźce wzrokowe przypominające twarz (światło przechodzące przez ścianę macicy) niż inne rodzaje bodźców oraz dłużej dotykają wewnętrznej ściany macicy, gdy dotyka jej matka od zewnątrz.

Bellieni kolejno omawia sześć badań dotyczących pamięci u dzieci w okresie płodowym. Magnetoencefalografia mierzy aktywność mózgu za pomocą czujników, które rejestrują zmiany w polu magnetycznym podczas aktywacji neuronów. Naukowcy mogą dostosować ten proces w celu obrazowania mózgu dziecka w okresie płodowym, umieszczając czujniki na brzuchu matki i mierząc w czasie rzeczywistym, kiedy i gdzie neurony w mózgu się uaktywniają. Dzięki tej technice odkryto, że na około miesiąc przed porodem dzieci w okresie płodowym uczą się regularności drugiego rzędu, co oznacza, że ​​potrafią wykrywać zależności między zdarzeniami.

W jednym z eksperymentów naukowcy odtwarzali cztery dźwięki i mierzyli aktywność mózgu u dzieci w okresie płodowym podczas trzeciego i czwartego dźwięku. U dzieci w wieku 35. tygodnia rozwoju prenatalnego i starszych występowała następująca zależność – jeżeli czwarty dźwięk przełamywał poprzedni schemat dźwięków, aktywność ich mózgów wzrastała. Podsumowując – spostrzegli coś nieoczekiwanego, gdyż jest to forma pamięci, wykraczająca poza proste reakcje na pojedyncze bodźce. .

Podobne badania również wykazują, że noworodki inaczej reagują na bodźce, których doświadczały w okresie płodowym, niż te, które nigdy nie miały takich doznań, co świadczy o innej formie pamięci.

Ludzkie zdolności poznawcze rozwijają się w sposób ciągły. Wiele osób akceptuje zgodę na aborcję w pierwszym trymestrze ciąży, ale sprzeciwia się jej w przypadku płodów w drugim i trzecim trymestrze. Ludzkie zarodki, które jeszcze nie wyglądają jak dzieci, a w dużym powiększeniu raczej przypominają, np. krewetki, nie wyzwalają instynktów opiekuńczych tak samo, jak dzieci nieco starsze, które na pierwszy rzut okza wyglądają jak maleńkie ludzkie dzieci.

Tę reakcję można uznać za zrozumiałą, ale tylko u tych, którzy ignorują dostępną wiedzę na temat rozwoju embrionalnego człowieka. Także niektórzy zwolennicy aborcji, np. do 20. tygodnia ciąży, przeżywalności poza łonem matki czy aż do urodzenia opierają się na fałszywym założeniu, że przed osiągnięciem preferowanego przez nich limitu wiekowego dzieci w okresie płodowym nie mają wystarczających zdolności poznawczych, aby możliwe było uznanie ich za ludzi.

Jednak w przeprowadzonym przeglądzie profesjonalnych badań naukowych Bellieni twierdzi, że wykazują one, iż rozwój neurologiczny człowieka nie przebiega według ściśle określonych granic. Rozpoczyna się w okresie zarodkowym i jest bardzo dynamiczny w okresie płodowym, po urodzeniu się w okresie niemowlęcym, a następnie chociaż znacznie wolniej, aż do wczesnych lat po dwudziestym roku życia.

Co więcej, zdolności poznawcze, które definiują nas jako ludzi (np. normatywne rozumowanie moralne, metapoznanie czy narracyjną tożsamość), pojawiają się dopiero długo po urodzeniu się. Zdolności poznawcze nie mogą zatem wyjaśniać, dlaczego ktokolwiek może uznawać zabijanie zarodków i dzieci w określonym okresie płodowym za moralnie neutralne, a zabijanie starszych dzieci przed urodzeniem się i noworodków jest niedopuszczalne.

Źródło: Secular Pro-Life/ Life News, wg art. Monici Snyder, opracowanie własne – 20 lutego 2026 r.