Komitet Praw Dziecka ONZ po raz kolejny wywiera presję na rządy, aby promowały aborcję oraz ideologię gender

Eksperci zasiadający w Komitecie Praw Dziecka Organizacji Narodów Zjednoczonych przyjęli nowy ogólny komentarz (general comment) dotyczący dostępu do wymiaru sprawiedliwości. Dokument ten stał się przedmiotem burzliwej debaty ze względu na kontrowersyjne sformułowania dotyczące aborcji oraz zagrożenie dla praw rodzicielskich. 

Projekt ogólnego komentarza został udostępniony już w roku ubiegłym i natychmiast spotkał się ze sprzeciwem rządu Argentyny oraz Stolicy Apostolskiej. Zastrzeżenia wzbudził zapis o prawie do skutecznego dostępu do bezpiecznych usług aborcyjnych dla dorastających dziewcząt.

Stolica Apostolska uznała go za niedopuszczalny, podkreślając, że w prawie międzynarodowym nie istnieje uznane »prawo do aborcji«, a brak dostępu do niej nie stanowi i nie może stanowić naruszenia międzynarodowych zobowiązań w zakresie praw człowieka.

Stolica Apostolska skrytykowała również projekt za de facto »dorosłe« traktowanie dzieci, poprzez postrzeganie ich jako autonomicznych podmiotów, niezależnych od własnej rodziny.

Stolica Apostolska sprzeciwiła się także odniesieniom do dzieci określanych jako LGBTQ, wskazując, że terminy te nie posiadają powszechnie uzgodnionej definicji prawnej w prawie międzynarodowym.

Egipt również wyraził sprzeciw wobec tych zapisów, podkreślając, że wszelkie odniesienia do aborcji muszą być zgodne z krajowymi porządkami prawnymi. Ze względu na kontrowersje, podczas wcześniejszego posiedzenia w tym roku komitet odroczył podjęcie ostatecznej decyzji w sprawie proponowanej treści tego dokumentu. Wobec czego ostateczne brzmienie ogólnego komentarza na razie pozostaje nieznane. Ma zostać ujawnione dopiero po opublikowaniu finalnej, zredagowanej wersji tego dokumentu w nadchodzących tygodniach.

Podczas niedawnej sesji Komitet Praw Dziecka dokonał również przeglądu okresowych sprawozdań siedmiu państw. Okazało się, że Kazachstan spotkał się z krytyką za przepisy ograniczające dostęp nieletnich do odpowiednich do wieku informacji na temat orientacji seksualnej i tożsamości płciowej. Komitet zalecił władzom tego kraju wprowadzenie obowiązkowej edukacji seksualnej, która miałaby zawierać rzetelne i niestygmatyzujące informacje na temat infekcji przenoszonych drogą płciową oraz wirusa HIV, a także orientacji seksualnej i tożsamości płciowej.

Wobec Tadżykistanu komitet sformułował zalecenie, aby państwo to uznało prawo do tożsamości dzieci lesbijek, gejów, osób biseksualnych, transpłciowych i interpłciowych, zapewniło dostęp do bezpiecznej aborcji oraz zagwarantowało wszystkim nastolatkom dostęp do kompleksowej edukacji w zakresie zdrowia seksualnego.

Lesotho, Tanzanii, Timorowi Wschodniemu oraz Ugandzie zalecono dekryminalizację aborcji w każdych okolicznościach i zapewnienie dostępu do niej nastoletnim dziewczętom.

W zaleceniach tych często wykorzystywano standardowy, powtarzalny fragment tekstu, który pojawia się w wielu przeglądach sytuacji z poszczególnych krajów, przeprowadzanych przez Komitet.

Rekomendacje Komitetu Praw Dziecka mają szczególne znaczenie, gdyż jest to jedyny organ traktatowy ONZ, który pełni określoną rolę w pracach agencji ONZ. Artykuł 45 Konwencji ONZ o prawach dziecka ustanawia partnerstwo instytucjonalne między UNICEF-em – agencją ONZ zajmującą się dziećmi – a tym Komitetem.

Chociaż zalecenia te nie są prawnie wiążące, mają bezpośredni wpływ na programy ONZ dotyczące dzieci (realizowane przez UNICEF) oraz na działania lobbingowe prowadzone przez tę organizację w stolicach państw na całym świecie.

Rząd USA jest największym, jednostkowym darczyńcą dla UNICEF-u, jednak nie jest stroną Konwencji o prawach dziecka i nie utrzymuje żadnych formalnych relacji z Komitetem Praw Dziecka. W celu zapobieżenia wdrażaniu kontrowersyjnych zaleceń tego Komitetu w programach UNICEF-u, administracja Trumpa musiałaby bezpośrednio ingerować w pracę tej agencji. Nawet w takim przypadku prawdopodobnie napotkałaby sprzeciw ze strony państw europejskich i innych krajów zachodnich, które łącznie przekazują na rzecz UNICEF-u znacznie większe środki niż rząd USA.

Nawet jeżeli ostateczna wersja ogólnego komentarza okaże się mniej radykalna niż umieszczona w projekcie, nic nie wskazuje na to, aby Komitet Praw Dziecka miał złagodzić swoje krańcowe podejście w promowaniu aborcji oraz ideologii gender w przyszłych kontaktach z rządami poszczególnych państw. 

Źródło: C-Fam, wg art. dr Rebecca Oas, oprac. własne – 22 października 2026 r.