„Miłość pamięta” – Polska Federacja Ruchów Obrony Życia na Dzień Dziecka Utraconego

15 października obchodzimy Dzień Dziecka Utraconego. Jest on poświęcony pamięci o dzieciach, które zmarły przed narodzeniem lub krótko po nim, oraz o ich rodzicach i rodzinach.

W wielu miejscach Polski odbywają się w tym czasie modlitwy i pochówki dzieci zmarłych przed narodzeniem, a na cmentarzach powstają Groby Dzieci Utraconych. Szczególną formą pomocy rodzinom, które jeszcze w czasie ciąży dowiadują się o ciężkiej, nieuleczalnej chorobie dziecka, są hospicja perinatalne. Każde dziecko – niezależnie od tego, jak długo trwało jego życie i jak ciężka była jego choroba – ma tę samą ludzką godność i zasługuje na troskę, szacunek i ochronę.

Ma jednak również ważne znaczenie społeczne. Pamięć o dziecku utraconym jest uznaniem jego podmiotowości i człowieczeństwa. Pochówek, nadanie imienia, zachowanie pamiątki, zapalenie świecy, a także działalność hospicjów perinatalnych wyrastają z tego samego przekonania: mamy do czynienia z człowiekiem, którego życie zasługuje na szacunek niezależnie od etapu rozwoju, stanu zdrowia czy długości życia.

Pochować, pożegnać, pamiętać

W wielu miejscach Polski w dniach związanych z Dniem Dziecka Utraconego odbywają się zbiorowe pogrzeby dzieci zmarłych przed narodzeniem, których ciała pozostały w szpitalach. Na kolejnych cmentarzach powstają specjalne Groby Dzieci Utraconych.

Coraz więcej rodziców decyduje się również na indywidualny pochówek swojego dziecka. Chcą je pożegnać, nadać mu imię, urządzić pogrzeb i mieć miejsce, do którego będą mogli później wracać.

To nie jest wyłącznie kwestia ceremonii. To świadectwo rodzicielskiej miłości i uznania, że śmierć dziecka – także bardzo małego – jest rzeczywistą stratą człowieka.

– Wysiłek rodziców, którzy mimo własnego cierpienia chcą godnie pożegnać i pochować swoje dziecko, jest przejmującym świadectwem tego, że miłość nie mierzy ludzkiego życia liczbą przeżytych dni. To było ich dziecko i pozostanie częścią ich rodziny – podkreśla Jakub Bałtroszewicz, prezes Polskiej Federacji Ruchów Obrony Życia.

Na szczególny wymiar tego dnia zwraca również uwagę Ewa Kowalewska z Human Life International Polska, organizacji członkowskiej Federacji Życia.

– To dana od Boga wspaniała okazja, aby mówić o człowieczeństwie dziecka przed urodzeniem – podkreśla Ewa Kowalewska.

Zwraca uwagę, że właśnie mówienie o dziecku, jego podmiotowości i żalu z powodu jego śmierci może kształtować społeczną świadomość wartości życia przed narodzeniem. Zachęca również do postawienia 15 października Świecy Pamięci i do modlitwy za dzieci utracone i ich rodziny.

Prawo coraz lepiej dostrzega sytuację rodziców

Warto przy tym zauważyć pozytywne zmiany w polskim prawie.

Od 6 sierpnia 2025 r. uzyskanie skróconego urlopu macierzyńskiego po martwym urodzeniu oraz zasiłku pogrzebowego nie wymaga już ustalenia płci dziecka. W przypadku wczesnej straty rodzice nie muszą więc wykonywać badań genetycznych wyłącznie po to, aby uzyskać te uprawnienia.

Hospicja perinatalne: towarzyszyć wtedy, gdy nie można wyleczyć

Szczególnym świadectwem troski o dziecko i jego rodzinę są działające w Polsce hospicja perinatalne.

Pomagają rodzicom, którzy jeszcze podczas ciąży dowiadują się, że ich dziecko cierpi na ciężką, nieuleczalną chorobę zagrażającą jego życiu.

Taka diagnoza nie oznacza, że medycyna nie ma już nic do zaoferowania.

O tym, czym w praktyce jest takie towarzyszenie, mówi Paulina Rylska, członkini Zarządu Fundacji Małych Stópek – organizacji członkowskiej Polskiej Federacji Ruchów Obrony Życia – i współtwórczyni hospicjum perinatalnego JESTEM (hospicjumjestem.pl). 

– W hospicjum perinatalnym nie mówi się wiele o śmierci, ale docenia się każdą minutę życia, którą można spędzić ze swoim dzieckiem. Opieka wyspecjalizowanej kadry polega na ograniczaniu cierpienia, celebracji życia i towarzyszeniu w żałobie.

Na tym właśnie polega perinatalna opieka paliatywna: na ochronie dziecka przed cierpieniem oraz towarzyszeniu rodzinie od diagnozy, przez narodziny i czas wspólnego życia, aż po ewentualne pożegnanie i żałobę.

Perinatalna opieka paliatywna jest w Polsce finansowana również przez Narodowy Fundusz Zdrowia. Oficjalny portal pacjent.gov.pl wskazuje 19 placówek udzielających takiej pomocy, ale istnieją także hospicja i ośrodki prowadzone przez fundacje i organizacje społeczne poza tą listą.

Polska Federacja Ruchów Obrony Życia z uznaniem patrzy na rozwój tych miejsc.

Odpowiedzią na niepomyślną diagnozę prenatalną nie może być pozostawienie rodziców samych z informacją, że ich dziecka nie można wyleczyć. Potrzebują również usłyszeć: możemy wam pomóc, możemy zatroszczyć się o wasze dziecko, możemy przejść tę drogę razem z wami.

Dziękujemy lekarzom, pielęgniarkom, położnym, psychologom, pracownikom hospicjów, organizacjom społecznym, duszpasterzom i wolontariuszom, którzy podejmują tę służbę.

Miłość pamięta

Hospicjum, które towarzyszy rodzinie od trudnej diagnozy. Rodzice, którzy nadają dziecku imię. Pogrzeb. Grób odwiedzany po latach. Świeca zapalona 15 października. Każdy z tych gestów mówi to samo: ten człowiek był wśród nas i jego życie miało znaczenie.

Dzień Dziecka Utraconego daje więc również nadzieję. Pokazuje, że mimo cierpienia człowiek potrafi rozpoznać wartość życia nawet wtedy, kiedy było ono bardzo krótkie i naznaczone ciężką chorobą.

To szczególnie ważne w świecie, w którym wartość człowieka próbuje się czasem mierzyć jego zdrowiem, sprawnością czy przewidywaną jakością życia. Pamięć o dzieciach utraconych przypomina, że ludzkiej godności nie mierzy się liczbą przeżytych dni.

Zapalmy Świecę Pamięci. Pamiętajmy w modlitwie

Polska Federacja Ruchów Obrony Życia zachęca, aby 15 października zapalić Świecę Pamięci o dzieciach, które zmarły przed narodzeniem lub krótko po nim.

W wielu miejscach Polski Dniu Dziecka Utraconego towarzyszą Msze święte, nabożeństwa i wspólna modlitwa. Wszystkich wierzących zachęcamy, aby pamiętali tego dnia również o matkach, ojcach i całych rodzinach przeżywających stratę.

Październik jest miesiącem różańcowym. Możemy ofiarować w ich intencji choć jedną dziesiątkę różańca – za dzieci utracone, za rodziców przeżywających żałobę, za rodziny, które właśnie usłyszały dramatyczną diagnozę, oraz za wszystkich ludzi, którzy im towarzyszą.

Podczas Mszy świętej sprawowanej 3 czerwca 1991 r. na lotnisku w Masłowie koło Kielc, w czasie swojej czwartej pielgrzymki do Polski, św. Jan Paweł II powiedział: Każde dziecko jest darem Boga. Dar to trudny niekiedy do przyjęcia, ale zawsze dar bezcenny.

15 października pamiętajmy szczególnie o tych dzieciach, których życie było najkrótsze.

Miłość pamięta!

Źródło: PFROŻ – 14 października 2026 r.