Małżeństwo wciąż ma znaczenie dla dzietności. Pokazują to dane GUS

Choć Polacy coraz rzadziej zawierają małżeństwa, to właśnie w małżeństwach rodzi się zdecydowana większość dzieci – 72 proc. w 2025 roku. Dane GUS pokazują, że kondycja małżeństwa powinna być jednym z istotnych elementów debaty o przyszłości polskiej polityki rodzinnej i demograficznej.

Najnowsze dane dotyczące demografii Polski nie napawają optymizmem. Opublikowany przez Główny Urząd Statystyczny raport pokazuje skalę zmian, jakie w ostatnich latach zachodzą w strukturze ludności. Zawarte w nim statystyki wskazują jednak również na pewne zależności, które mogą mieć znaczenie przy planowaniu długofalowej polityki rodzinnej i demograficznej.

Jednym z najbardziej niepokojących zjawisk jest systematyczne zmniejszanie się liczby mieszkańców Polski. W 2025 roku populacja kraju spadła poniżej 37,4 mln osób. W tym samym czasie urodziło się niespełna 239 tys. dzieci, podczas gdy liczba zgonów przekroczyła 406 tys. Oznacza to, że w ciągu zaledwie roku liczba ludności zmniejszyła się o około 167 tys. osób.

Zmienił się również wiek, w którym Polki decydują się na macierzyństwo. Współczynnik dzietności wyniósł zaledwie 1,068 dziecka na kobietę. Jednocześnie coraz większa część urodzeń przypada na kobiety po 30. roku życia. W 2025 roku matki w wieku 20–24 lat odpowiadały jedynie za 9 proc. urodzeń, natomiast 56 proc. dzieci urodziły kobiety, które ukończyły 30 lat.

Jeszcze w 1980 roku rozkład wieku matek wyglądał zupełnie inaczej. Wówczas kobiety w wieku 20–24 lat były matkami aż 42 proc. nowo narodzonych dzieci. Z kolei urodzenia wśród kobiet w wieku 35–39 lat stanowiły około 4 proc. wszystkich urodzeń. W ciągu kilku dekad środek ciężkości wyraźnie przesunął się więc w stronę późniejszego macierzyństwa.

Wyższa dzietność nadal występuje na obszarach wiejskich niż w miastach. Nie oznacza to jednak, że wieś pozostaje wolna od problemów demograficznych. Także mniejsze miejscowości i obszary wiejskie zmagają się ze spadkiem liczby mieszkańców.

Na szczególną uwagę zasługują dane dotyczące małżeństw. Mogą one stanowić istotny punkt odniesienia w rozmowie o przyczynach niskiej dzietności i kształcie przyszłej polityki rodzinnej. W 2025 roku w Polsce zawarto około 133 tys. małżeństw – o 2 tys. mniej niż rok wcześniej. Jednocześnie rozwiodło się około 60 tys. par, czyli o 3 tys. więcej niż w 2024 roku.

Mimo spadku liczby zawieranych małżeństw to właśnie w małżeństwach nadal rodzi się zdecydowana większość dzieci. W 2025 roku było to 72 proc. wszystkich urodzeń. Dane te pokazują, że małżeństwo pozostaje ważnym kontekstem podejmowania decyzji o rodzicielstwie.

[Za: GUS, gosc.pl, opoka.org.pl]