Ministerstwo Zdrowia odpowiada w sprawie surogacji. PFROŻ pyta o luki w systemie

Ministerstwo Zdrowia odpowiedziało na wystąpienie Polskiej Federacji Ruchów Obrony Życia dotyczące możliwości wykorzystania polskich klinik, komórek rozrodczych i zarodków w zagranicznych programach surogacyjnych. Odpowiedź resortu nie rozwiała jednak wszystkich wątpliwości. Federacja skierowała więc do Ministerstwa kolejne, bardziej szczegółowe pytania.

Sprawa rozpoczęła się po zapowiedzi o organizacji w Warszawie spotkania ukraińskiej firmy BioTexCom, oferującej programy macierzyństwa zastępczego. PFROŻ zwróciła wówczas uwagę, że problem nie dotyczy jedynie samej promocji surogacji w Polsce. Pojawiło się również pytanie, czy procedury rozpoczynane w polskich placówkach – takie jak pobieranie komórek rozrodczych, tworzenie lub przechowywanie zarodków – mogą być następnie kontynuowane za granicą w ramach komercyjnych programów surogacyjnych.

W odpowiedzi z 8 września Ministerstwo Zdrowia wskazało, że część pytań Federacji dotyczyła wykładni prawa, a nie informacji publicznej. Jednocześnie resort potwierdził, że polskie przepisy przewidują możliwość wywozu komórek rozrodczych i zarodków do państw spoza Unii Europejskiej przez posiadające odpowiednie pozwolenia banki.

Ministerstwo nie wyjaśniło jednak, czy przy takim wywozie kontrolowany jest ostateczny cel wykorzystania materiału ani czy państwo posiada narzędzia pozwalające ustalić, że materiał pochodzący z Polski został wykorzystany w zagranicznym programie surogacyjnym.

Dlatego PFROŻ skierowała do resortu kolejne pismo. Tym razem pytania dotyczą przede wszystkim faktów i praktyki nadzoru: liczby zezwoleń na wywóz komórek rozrodczych i zarodków, państw ich przeznaczenia, możliwości ustalenia docelowej placówki oraz tego, czy polskie organy są w stanie prześledzić dalsze wykorzystanie materiału biologicznego po jego wywozie z kraju.

– Zadajemy te pytania właśnie teraz, ponieważ to jest moment, w którym możemy jeszcze działać wyprzedzająco. Nie chcemy czekać aż komercyjna surogacja zostanie w Polsce oswojona, a zagraniczne firmy zbudują tutaj trwały rynek swoich usług – mówi Jakub Bałtroszewicz, prezes Polskiej Federacji Ruchów Obrony Życia.

– Próbę organizacji spotkania BioTexCom w Warszawie odbieramy również jako sprawdzanie, czy polski rynek jest gotowy na tego rodzaju działalność. Dlatego chcemy wspólnie z Ministerstwem Zdrowia i innymi instytucjami państwa ustalić, gdzie istnieją luki prawne i nadzorcze, a następnie doprowadzić do ich usunięcia. To nie jest tylko spór o przepisy. Chodzi przede wszystkim o ochronę kobiet przed komercyjnym wykorzystywaniem ich ciała oraz o ochronę dziecka przed sytuacją, w której staje się ono przedmiotem zamówienia i umowy – podkreśla.

Sprzeciw wobec surogacji wyraził również Zespół Ekspertów Konferencji Episkopatu Polski ds. Bioetycznych, przypominając, że pragnienie rodzicielstwa nie może zostać przekształcone w „prawo do dziecka”, a dziecko pozostaje osobą posiadającą własną godność i prawa.

Zobacz dokument KEP TUTAJ

Zapowiadane na 12–13 września spotkanie BioTexCom zostało odwołane w pierwotnie planowanej formule i lokalizacji. Więcej informacji TUTAJ

PFROŻ przyjmuje tę wiadomość z satysfakcją i dostrzega w niej rezultat szerokiego społecznego sprzeciwu, którego Federacja była częścią.

Nie oznacza to jednak zakończenia sprawy.

– Jeżeli jedno wydarzenie nie dochodzi do skutku, ale oferta przenosi się do indywidualnych konsultacji albo działań transgranicznych, problem nie znika. Dlatego chcemy wykorzystać obecny moment do uporządkowania prawa i stworzenia takich zabezpieczeń, aby Polska nie stała się zapleczem dla zagranicznego rynku surogacyjnego – dodaje Jakub Bałtroszewicz.

Polska Federacja Ruchów Obrony Życia zapowiada dalsze działania oraz wystąpienia do kolejnych organów państwa. O następnych krokach będzie informować opinię publiczną.

Publikujemy tekst zapytania PFROŻ do Minister Zdrowia:

Sz.. Pani Jolanta Sobierańska-Grenda

Minister Zdrowia

Dotyczy: uzupełniającego wniosku o informacje dotyczące wywozu komórek rozrodczych i

zarodków oraz możliwości ich wykorzystania w zagranicznych programach surogacyjnych

Szanowna Pani Minister,

dziękujemy za odpowiedź Ministerstwa Zdrowia z dnia 8 września 2026 r., znak RZP.0164.41.2026.AB, udzieloną w związku z naszym wystąpieniem z dnia 25 sierpnia 2026 r., L.dz. 308/2026, dotyczącym promocji w Polsce komercyjnej surogacji. Przyjmujemy do wiadomości wyjaśnienie Ministerstwa, że pytania wymagające wykładni obowiązującego prawa nie stanowią informacji publicznej.

Jednocześnie odpowiedź Ministerstwa potwierdza, że obowiązujące przepisy przewidują możliwość wywozu komórek rozrodczych i zarodków z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej do państw innych niż państwa członkowskie Unii Europejskiej przez bank komórek rozrodczych i zarodków posiadający odpowiednie pozwolenie. Ministerstwo wskazuje również, że rozwiązania przewidziane w ustawie o leczeniu niepłodności mają ograniczać do minimum możliwość wykorzystywania rozrodu wspomaganego medycznie do macierzyństwa zastępczego.

W udzielonej odpowiedzi nie znajdujemy jednak informacji pozwalających ustalić, czy państwo polskie posiada wiedzę i instrumenty umożliwiające prześledzenie dalszego wykorzystania komórek rozrodczych lub zarodków wywożonych z Polski, w szczególności w sytuacji, gdy mogłyby one stać się elementem programu surogacyjnego realizowanego poza granicami kraju.

Dlatego, działając w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej, zwracamy się z

uzupełniającym wnioskiem odnoszącym się wyłącznie do faktów, danych pozostających w dyspozycji organów państwa oraz praktycznie stosowanych procedur nadzorczych.

Prosimy o odpowiedź na następujące pytania:

1. Ile przypadków wywozu komórek rozrodczych lub zarodków z Polski do państw spoza Unii Europejskiej odnotowano w latach 2023-2026? Prosimy, w zakresie posiadanych danych, o podanie liczby z podziałem na poszczególne lata, państwa docelowe oraz rodzaj wywożonego materiału.

2. Ile banków komórek rozrodczych i zarodków posiadało w latach 2023-2026 pozwolenie

uprawniające do wywozu takiego materiału poza Unię Europejską?

3. Czy dokumentacja dotycząca wywozu obejmuje dane pozwalające zidentyfikować zagraniczny podmiot lub placówkę odbierającą materiał oraz deklarowany cel jego dalszego wykorzystania? Jeżeli tak, czy dane te są gromadzone przez Ministerstwo Zdrowia lub inny właściwy organ?

4. Czy po dokonaniu wywozu istnieje stosowany w praktyce mechanizm pozwalający polskim organom ustalić, w jakiej procedurze i u jakiej biorczyni wywiezione komórki rozrodcze lub zarodki zostały ostatecznie wykorzystane?

5. Czy Ministerstwo Zdrowia lub podległe albo nadzorowane przez Ministra Zdrowia organy posiadają dane pozwalające ustalić, czy materiał biologiczny wywieziony z Polski został wykorzystany w programie macierzyństwa zastępczego?

6. Ile przypadków wywozu komórek rozrodczych lub zarodków z Polski na Ukrainę odnotowano w latach 2023-2026? Prosimy o podanie liczby w poszczególnych latach, o ile takie dane pozostają w dyspozycji Ministerstwa lub podległych mu organów.

7. Czy w latach 2023-2026 Ministerstwo Zdrowia lub podległe albo nadzorowane organy odnotowały przypadki, w których polska klinika leczenia niepłodności, bank komórek rozrodczych i zarodków lub inny polski podmiot uczestniczył w jednym z etapów procedury, której dalsza część była realizowana za granicą w ramach programu surogacyjnego? Jeżeli tak, prosimy o wskazanie liczby

takich przypadków.

8. Czy w ramach kontroli podmiotów prowadzących leczenie niepłodności weryfikowane są ich powiązania organizacyjne, kapitałowe lub umowne z zagranicznymi podmiotami oferującymi programy surogacyjne? Jeżeli tak, prosimy o informację, czy w latach 2023-2026 takie powiązania zostały stwierdzone.

Powyższe pytania mają szczególne znaczenie wobec transgranicznego charakteru rynku medycyny rozrodu. Sam fakt, że poszczególne etapy procedury mogą być realizowane w różnych państwach, nie powinien prowadzić do sytuacji, w której państwo polskie traci możliwość ustalenia, czy działania rozpoczęte w Polsce nie stają się następnie elementem komercyjnego programu surogacyjnego realizowanego za granicą.

Podkreślamy, że Polska Federacja Ruchów Obrony Życia nie formułuje zarzutów wobec konkretnych polskich placówek bez posiadania odpowiednich dowodów. Naszym celem jest ustalenie, czy obecny system nadzoru pozwala takie sytuacje skutecznie rozpoznać i udokumentować.

Sprawa ma fundamentalne znaczenie z punktu widzenia ochrony godności i praw dziecka oraz ochrony kobiet przed instrumentalnym traktowaniem w komercyjnych programach reprodukcyjnych. Kobieta nie może być traktowana jako narzędzie reprodukcji, a dziecko jako przedmiot umowy ani rezultat transgranicznej usługi medycznej.

Będziemy wdzięczni za możliwie precyzyjne odniesienie się do powyższych pytań.

Z wyrazami szacunku

W imieniu Polskiej Federacji Ruchów Obrony Życia

Jakub Bałtroszewicz - prezes

Źródło: PFROŻ – 10 września 2026 r.