Czy sztuczna inteligencja staje się coraz bardziej „ludzka”? Konferencja poświęcona kluczowym zagadnieniom

Do czwartku w Watykanie i Rzymie filozofowie i naukowcy dyskutują na temat granicy między człowiekiem a maszyną. Uczestniczą oni w międzynarodowej konferencji poświęconej sztucznej inteligencji Creativity: Minds and Machines (Kreatywność: umysły i maszyny), zorganizowanej przez International Center for Consciousness Studies (ICCS).

Głównymi tematami trzydniowej konferencji (1–3 września) są: towarzysze oparci na sztucznej inteligencji, samotność, kreatywność i świadomość. Sztuczna inteligencja i maszyny coraz bardziej wkraczają w obszary, które uważaliśmy za głęboko ludzkie – czytamy w komunikacie prasowym – od relacji, przez kreatywność, aż po tożsamość i świadomość.

Kontrowersyjne pytania

Czy możemy zakochać się w sztucznej inteligencji? Czy towarzystwo oparte na sztucznej inteligencji może być lekarstwem na samotność, czy też istnieje ryzyko, że stopniowo zastąpi on relacje międzyludzkie? A jeśli maszyna jest w stanie coś stworzyć, zapamiętać to, co jej opowiadamy, i poznać nas – gdzie wówczas przebiega granica między sztuczną inteligencją a ludzkim umysłem? Jeśli maszyna coś tworzy, to kto tak naprawdę jest jej autorem?

Podczas konferencji filozofowie, kognitywiści, naukowcy i eksperci w dziedzinie sztucznej inteligencji z różnych krajów dyskutują na temat tych i podobnych kontrowersyjnych kwestii związanych ze sztuczną inteligencją. Zgodnie z planem pierwsze dwa dni konferencji odbywają się w Domku Piusa IV w Watykanie. Ostatni dzień konferencji, 3 września, odbędzie się na rzymskim Campidoglio, gdzie Nicholas Humphrey, brytyjski psycholog i jeden z najbardziej uznanych na arenie międzynarodowej badaczy zajmujących się świadomością, odbierze Nagrodę Dennetta i wygłosi wykład pt. Consciousness and the Soul: the reality of an illusion (Świadomość i dusza: rzeczywistość iluzji).

Konferencja Międzynarodowego Centrum Badań nad Świadomością (ICCS)

Konferencja jest częścią Creativity: Minds and Machines, trzeciej międzynarodowej konferencji Międzynarodowego Centrum Badań nad Świadomością (ICCS).

ICCS, z siedzibą na Uniwersytecie Arizony, zostało założone przez rosyjskiego filozofa i przedsiębiorcę technologicznego Dmitrija Wołkowa oraz dwóch włoskich filozofów i kognitywistów, Pietro Percontiego i Alessio Plebe, w celu promowania międzynarodowej i interdyscyplinarnej wymiany poglądów na temat wielkich zagadnień dotyczących umysłu i świadomości.

W swojej encyklice Magnifica humanitas opierając się na katolickiej nauce społecznej, papież Leon XIV poruszył aktualne wyzwania etyczne związane ze sztuczną inteligencją oraz wezwał do ustanowienia zasad opartych na wartościach oraz do wprowadzenia kontroli społecznej nad wykorzystaniem sztucznej inteligencji.

Jednocześnie pojawiła się informacja, że naukowcy z Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego i University of Eastern Finland opracowali model zarządzania sztuczną inteligencją inspirowany nauczaniem Leona XIV zawartym w jego encyklice Magnifica Humanitas. Nowy model ma służyć temu, aby rozwój i wykorzystanie technologii były bezpieczne, sprawiedliwe i odbywał się z poszanowaniem praw człowieka.

Dr hab. Stanisław Fel, prof. KUL, dr Jarosław Kozak z Katedry Katolickiej Nauki Społecznej i Socjologii Moralności KUL oraz prof. Marta Choroszewicz z University of Eastern Finland są autorami normatywnie ugruntowanego, hybrydowego modelu zarządzania sztuczną inteligencją. Model został przedstawiony w artykule opublikowanym w międzynarodowym czasopiśmie AI and Ethics (Springer Nature). 

Jak podzielić władzę nad AI

Dotychczasowe modele zarządzania AI koncentrowały się przede wszystkim na pytaniu, kto powinien kontrolować tę technologię (państwo, firmy czy wiele podmiotów jednocześnie). Autorzy stawiają pytanie, według jakich zasad należy podzielić władzę i odpowiedzialność, aby udział wielu instytucji nie prowadził do sytuacji, w której ostatecznie nikt nie odpowiada za działanie systemu.

Współodpowiedzialność

Nowatorstwo modelu polega na połączeniu udziału państwa, firm technologicznych, ekspertów, organizacji społecznych, obywateli i instytucji międzynarodowych z jasnym podziałem ich zadań oraz z ośmioma wiążącymi zasadami: godnością człowieka, dobrem wspólnym, powszechnym przeznaczeniem dóbr, sprawiedliwością społeczną, solidarnością, pomocniczością, współodpowiedzialnością oraz przejrzystością i rozliczalnością.

To pierwsza encyklika Leona XIV   (@Vatican Media)

Algorytm nie zastępuje człowieka

Autorzy pokazują również, jak model powinien działać w praktyce. Np. w przypadku wykorzystania AI do przyznawania świadczeń społecznych algorytm może wspierać ocenę wniosku, ale nie może zastąpić odpowiedzialnej decyzji człowieka. Za decyzję musi odpowiadać konkretna osoba, wnioskodawca powinien otrzymać zrozumiałe uzasadnienie i możliwość odwołania, a system powinien podlegać niezależnym audytom oraz kontroli przedstawicieli grup, których dotyczą jego decyzje.

Pionierskie opracowanie

Jest to jedna z pierwszych na świecie publikacji naukowych poświęconych modelowi zarządzania AI skonstruowanemu w oparciu o encyklikę Leona XIV pt. „Magnifica Humanitas” - podpisaną 15 maja 2026 roku i publicznie ogłoszoną 25 maja. Publikacja rozwija na gruncie naukowym kierunek obecny również w podpisanej przez Rektora KUL inicjatywie „Rome Call for AI Ethics” 19 czerwca 2026 roku.

Źródło: KAI/ Vatican News /KUL – 1-2 września 2026 r.